Siz buradasız
Mürəkkəb sözlərin əmələ gəlməsi və yazılışı Azərbaycan Dili 

Mürəkkəb sözlərin əmələ gəlməsi və yazılışı

Söz yaradıcılığının mühüm vasitələrindən biri də bir neçə sözün birləşərək yeni mənalı mürəkkəb sözlər əmələ gətirməsidir. Mürəkkəb sözlər aşağıdakı müxtəlif yollarla əmələ gəlir: Iki müxtəlif mənalı sözün birləşməsi ilə. Məsələn, günəbaxan, dəvəquşu, yeraltı, əmioğlu, meşəbəyi, bağayarpağı, istiot və s. İki müxtəlif mənalı sözün birləşməsindən əmələ gələn mürəkkəb sözlər bitişik yazılır. Lakin mürəkkəb saylar və mürəkkəb fellər ayrı yazılır. Məsələn, on iki, yüz iyirmi dörd, kömək etmək, şad olmaq, niyyət eləmək və s. Yaxın mənalı sözlərin birləşməsi ilə. Məsələn, dəftər-kitab, taxta-şalban, söz-söhbət, toyuq-cücə, qoyun-quzu və s. Bəzi mürəkkəb sözlərin tərəflərindən biri…

Ətraflı
Sözlərin quruluşca növləri Azərbaycan Dili 

Sözlərin quruluşca növləri

Dilimizdəki sözlər quruluşuna görə üç yerə bölünür: sadə, düzəltmə, mürəkkəb. Sadə sözlər bir kökdən ibarət olur, məsələn: ot, sel, dağ, məktəb, şimal, ölkə və s. Düzəltmə sözlər bir kökdən və leksik şəkilçidən ibarət olur, məsələn: balıqçı, əlcək, oxucu, duzlu, gözlə və s. Düzəltmə sözlər köklərə leksik, yəni sözdüzəldici şəkilçilərin artırılması hesabına yaranır pharmacie achat viagra. Məsələn, duzsuz, gülçü, əkinçi, yağlı, üzgiiçülük, zəhmətkeş, balıqçı və s. Yeni düzələn sözün kökü ilə məna bağlıhğı olur. Əgər məna əlaqəsi yoxdursa, deməli, həmin söz düzəltmə söz deyil. Mürəkkəb sözlər iki və ya üç kökdən…

Ətraflı
Frazeoloji birləşmələr Azərbaycan Dili 

Frazeoloji birləşmələr

Dilimizdə iki cür söz birləşməsi mövcuddur: sərbəst söz birləşməsi, sabit söz birləşməsi. Sabit söz birləşməsinə frazeoloji birləşmələr də deyilir. Frazeoloji birləşmələr tərkibcə dəyişməz, bütövlükdə məcazi bir mənanı bildirən sabit söz birləşmələridir. Məsələn, dabanına tüpürmək (qaçmaq), dilini saxlamaq (susnıaq), yanıb tökülmək (heyifsilənmək), gözü su içməmək (inanmamaq), əldən düşmək (yorulmaq) və s. frazeoloji birləşmələrdir. Frazeoloji birləşmələr dildə hazır şəkildə olur. Onların bəzilərini bir sözlə əvəz etmək mümkündür. Məsələn, ağzına su alıb oturmaq – susmaq, başa salmaq – anlatmaq, yada salmaq – xatırlamaq və s. Frazeoloji birləşmələri təşkil edən sözlər iki və daha…

Ətraflı
Yeni sözlər (neologizmlər) Azərbaycan Dili 

Yeni sözlər (neologizmlər)

Cəmiyyətin inkişafı nəticəsində bəzi məfhumların və onları bildirən sözlərin köhnəlib aradan çıxdığı kimi bir sıra yeni məfhumlar və bunları bildirən yeni sözlər də yaranır ki, bunlar da neologizmlər adlanır. Leksikada yaranan yeni sözlər və ya neologizmlər (yunanca neos -yeni, loqos – söz deməkdir) ən çox elm və leksikanın inkişafı ilə bağlıdır. Məsələn, maqnitofon, kompüter, printer, skaner, özəlləşdirmə, soyqırım, nəfəslik, işbirliyi, soykökü, yayım, cangüdən, çağdaş, bölgə, açıqca, soyad, soydaş, durum və s. Neologizmlərin bir hissəsi başqa dillərdən alınma yolla yaranır. Məsələn, kompüter, mer, faks, menecer, biznesmen, ekologiya, spiker, investisiya, birja, distribüter,…

Ətraflı
Umumişlək və ümumişlək olmayan sözlər Azərbaycan Dili 

Umumişlək və ümumişlək olmayan sözlər

Dilimizdəki sözlər işlənmə dairəsinə görə iki qrupa hölünür: ümumişlək sözlər və ümumişlək olmayan sözlər. Ümumişlək sözlər ixtisasından, savadından, yaşayış yerindən və s. asılı olmayaraq bütün adamlar tərəfındən gündəlik nitqdə işlədilən sözlərdir. Azərbaycan dilində leksikanın böyük qismi ümumişlək sözlərdir, məsələn: ev, torpaq, oğul, qız, ata, ana, vətən, mağaza, gözəl, isti və s. Ümumişlək sözlər dilin lüğət tərkibinin əsasını təşkil edir. Lakin Azərbaycan dilində elə sözlər də var ki, onlardan hər kəs öz nitqində istifadə etmir. Ümumişlək olmayan hu sözlərin leksik mənaları çoxları üçün müəyyən səbəblərdən aydın olmur. Belə sözləri aşağıdakı qruplara…

Ətraflı
Təkmənalı və çoxmənalı sözlər Azərbaycan Dili 

Təkmənalı və çoxmənalı sözlər

Yalmz bir leksik mənası olan sözlər təkmənalı sözlər adlanır. Məsələn: sərçə, dəniz, qırmızı, buzov və s. Bir neçə leksik mənası olan sözlər çoxmənalı sözlər adlanır. Çoxmənalı sözlər müəyyən cəhətdən bir-birinə oxşar əşyaları, yaxud hərəkət və əlaməti bildirir. Əlavə mənalar mütləq əsas məna ilə bağlı olur. Sözün çoxmənalı olması, əsasən, onun məcazi mənada işlənməsi ilə yaranır. üz – kitabın üzü, südün üzü, adamın üzü və s. maşın – minik maşını, tikiş maşını, ət maşını və s. çəkmək – ipi çəkmək, yol çəkmək, sıxıntı çəkmək və s. acı – acı dərman, acı…

Ətraflı
Qoşasaitli sözlərin yazılışı və tələffüzü Azərbaycan Dili 

Qoşasaitli sözlərin yazılışı və tələffüzü

Dilimizdə bir çox sözlər var ki, onlarda iki sait səs yanaşı gəlir, belə sözlər qoşasaitli sözlər adlanır. Qoşasaitli sözlərin çoxunun deyilişi və yazılışı fərqlənir. Belə sözlərdə sait qoşalığı ya iki eyni saitdən, ya da iki müxtəlif saitdən ibarət olur. Ona görə də sözlərdəki sait qoşalığı iki yerə bölünür: eynicinsli saitlərin qoşalığı, müxtəlifcinsli saitlərin qoşalığı. Eynicinsli saitlərin qoşalığı. Eyni sait qoşalığı sözün ortasında, bəzən də sonunda olur. Dilimizdə eyni sait qoşalığı ilə başlanan söz yoxdur. Eynicinsli qoşa saitlərin tələffüzündə saitlər bir uzun sait kimi tələffuz olunur: aa [a:] – saat [sa:t], inşaat…

Ətraflı
Sözlərin sətirdən sətrə keçirilməsi Azərbaycan Dili 

Sözlərin sətirdən sətrə keçirilməsi

Sözlər sətirdən sətrə hecalarla keçirilir. Bir saitdən ibarət hecalar istisnadır: ü-rək, a-ta, mət-bə-ə, ma-ne-ə. Sözü hecalara ayırıb sətirdən sətrə keçirməkdə kök və şəkilçinin rolu yoxdur. Qoşasamitli sözlər sətirdən sətrə keçirilərkən samitlərdən biri əvvəlki sətirdə saxlanılır, digəri yeni sətrə keçirilir. Məsələn: doq–quz, rəq–qas, rəs–sam. Köklə şəkilçi birləşməsində iki sait yanaşı gəldikdə araya bitişdirici samit artırılır və həmin samit sonrakı saitə qoşulur: Gəncə-yə, su-yu, ailə-yə. Mürəkkəb sözlərin tərkibindəki birinci sözün son samitini ikinci sözün yalnız bir saitdən ibarət olan iki hecasına qoşub yeni sətrə keçirmək olmaz. Həmçinin ikinci sözün bir saitdən ibarət…

Ətraflı
Verbs Ingilis Dili 

Verbs

Verbs have traditionally been defined as “action” words or “doing” words. The verb in the following sentence is rides: Paul rides a bicycle. Here, the verb rides certainly denotes an action which Paul performs – the action of riding a bicycle. However, there are many verbs which do not denote an action at all. For example, in Paul seems unhappy, we cannot say that the verb seems denotes an action. We would hardly say that Paul is performing any action when he seems unhappy. So the notion of verbs as…

Ətraflı
Imtahan komissiyasını valeh edəcək 100 söz! Ingilis Dili 

Imtahan komissiyasını valeh edəcək 100 söz!

Bu yazımızda sizə İngilis dilinin Advanced səviyyəsində işlədilən və IELTS, TOEFL, Cambridge CAE və CPE kimi imtahanlarda aktiv istifadə edilən 100 sözü təqdim edirik. Bundan başqa 4-cü kürs İngilis dili Tərcümə və Filologiya fakültələri üçün də yardımçı olacağını düşünürük. 1. aberration (n.) something that differs from the norm Example: In 1974, Poland won the World Cup, but the success turned out to be an aberration, and Poland have not won a World Cup since. 2. abhor (v.) to hate, detest Example: Because he always wound up getting hit in the head…

Ətraflı
Translate »