Xəbərin mübtəda ilə şəxsə və kəmiyyətə görə uzlaşması

Xəbər mübtəda ilə şəxsə görə həmişə uzlaşır. Mübtəda hansı şəxsdədirsə, xəbər də həmin şəxsdə olur, həmin şəxsin şəkilçisini qəbul edir. Məsələn, Mən dostumla bir yerdə idim. Onlar bu hadisəyə görə…

1 Bəyənmə Şərh yoxdur

Xəbər, nitq hissələri

Xəbər cümlədə haqqında danişilanın hərəkətini, halını, əlamətini və s. bildirən baş üzvdür. O, nə edir? kimdir? nədir? haradadır? necədir? və s. suallarından birinə cavab olur. Xəbər həm nitq hissələri ilə,…

Bəyənmək Şərh yoxdur

Cümlənin baş üzvləri. Mübtəda

Mübtəda cümlənin baş üzvü olub, kim? nə? bəzən də hara? suallarından birinə cavab verir və cümlədə haqqında danışılanı (şəxs, əşya, hadisə) bildirir. İsmin adlıq halında olan sözlər və birləşmələrlə ifadə…

2 Bəyənmə Şərh yoxdur

Sadə cümlə. Cümlə üzvləri

Müstəqil leksik mənaya malik olan və cümlədə başqa sözlə (bəzən bir neçə sözlə) sintaktik əlaqəyə girən sözlər cümlə üzvü adlanır.  Cümlə üzvləri bir sintaktik suala cavab verir  və firkin ifadə…

2 Bəyənmə Şərh yoxdur

Əmr cümləsi, nida cümləsi

Əmr, istək, arzu, xahiş, öyüd, məsləhət və s. kimi mənalar ifadə edən cümlələrə əmr cümləsi deyilir. Əmr cümləsinin xəbəri felin əmr şəkli ifadə olunur. Məsələn, Gəl, ört pəncərəni. Dünyanın etibarına…

1 Bəyənmə Şərh yoxdur

Sual cümləsi

Sual məqsədi ilə işlədilən cümləyə sual cümləsi deyilir. Sual cümləsi məlumat almaq və ya hər hansısa bir məlumatı dəqiqləşdirmək məqsədi ilə işlədilir. Məsələn, Füzuli harada anadan olmuşdur? Azərbaycan cümhuriyyəti neçənci…

1 Bəyənmə Şərh yoxdur

Cümlə, məqsəd və intonasiyaya görə cümlənin növləri. Nəqli cümlə

İnsanlar arasında ünsiyyət, fikir mübadiləsi cümlələr vasitəsilə həyata keçirilir. Cümlələrlə ya müəyyən bir məlumat verilir, ya bir şey soruşulur, ya bir  işə təhrik edilir, ya da hiss – həyəcan ifadə…

2 Bəyənmə Şərh yoxdur

Yanaşma əlaqəsi

Tabe sözün heç bir qrammatik şəkilçi qəbul etmədən tabeedici sözə mənaca bağlanması yanaşma əlaqəsi adlanır.  Yanaşma əlaqəsində tabe söz tabeedici sözdən həmişə əvvəl gəlir və onu müxtəlif cəhətdən izah edir….

2 Bəyənmə Şərh yoxdur

İdarə əlaqəsi

Tabeedici (əsas) sözün tələbinə görə tabe (asılı) sözün isvin adlıq halından çıxıb başqa hala düşməsi idarə əlaqəsi adlanır. Məsələn, qışa→ qalmadı, qayaya → söykənmişəm, işdən → dayıdəram, bağda → çalışırıq…

4 Bəyənmə Şərh yoxdur

Uzlaşma əlaqəsi

Tabe sözün tabeedici sözlə şəxsə və kəmiyyətə görə uyğunlaşması uzlaşma əlaqəsi adlanır. Tabeedici söz, bir qayda olaraq, tabe sözdən əvvəl gəlir, birinci tərəf əsas, ikinci tərəf isə asılı tərəf olur….

2 Bəyənmə Şərh yoxdur